OCENA USZKODZEŃ

OCENA USZKODZEŃ

Tarcie termiczne

Pod pojęciem „tarcie hamulców” należy rozumieć występowanie nierównomiernych przebiegów momentów obrotowych, a tym samym wahań siły hamowania, które występują podczas hamowania lub, mówiąc dokładniej, podczas obrotu tarczy hamulcowej. Ze względu na przyczynę powstawania zjawiska te dzielą się na tarcie termiczne, które powstaje w trakcie hamowania przy dużej prędkości i tarcie niskotemperaturowe, które może wystąpić podczas wszystkich prędkości.

Tarcie termiczne

Pojawiający się efekt „tarcia termicznego” można opisać w następujący sposób:

  • huczenie w zakresie częstotliwości 100 – 250 Hz. – Podczas hamowania hałas może wykazywać zmienne natężenia, które nie mają wpływu na hamowanie,
  • wahania momentu obrotowego i/lub wibracje na kole kierownicy oraz pulsujący pedał hamulca i wibrujące części nadwozia.

Zjawiska te występują podczas hamowania i są zależne od chwilowo działającej siły hamowania (siły nacisku pedału). Skutki działania termicznego tarcia to z reguły pierścieniowe plamy widoczne na powierzchni tarcz hamulcowych. Wskutek oddziaływania maksymalnej temperatury podczas hamowania następuje przeniesie- nie materiału z okładziny hamulca tarczowego na tarczę hamulcową i/lub powstaje trwała zmiana struktury w tworzywie lanym tarczy hamulcowej.

Przeniesienie materiału zostaje z reguły usunięte poprzez hamowania w normalnym zakresie obciążenia, natomiast występująca punktowo zmiana struktury tarczy, nazywana również „ukształtowaniem martenzytycznym” jest twardsza aniżeli struktura wyjściowa i może zostać usunięta tylko poprzez obróbkę skrawaniem. Należy przy tym pamiętać o całkowitym usunięciu stwardniałej struktury.

Przyczyny tworzenia plam przez miejscowo występujące przegrzanie są różne:

  • niedostateczna dbałość o niezmienność kształtu tarczy hamulcowej znajdującej się pod wpływem warunków termicznych powstających podczas hamowania. Powierzchnia pierścienia ciernego danej tarczy hamulcowej może w tych warunkach odkształcić się w sposób odwracalny lub nieodwracalny. W tym wypadku mówimy o tzw. efekcie ochronnym.
  • Wartość minimalnej grubości tarczy hamulcowej jest poniżej dolnej granicy (patrz: zalecenia producenta) i tym samym kumulacja ciepła jest mocno zreduko- wana.
  • Zamontowane okładziny hamulców tarczowych są zbyt mocno zużyte i efekt tłumienia nie jest już wystarczający.
  • Tworzywo lane i tolerancja tarcz hamulcowych nie odpowiadają specyfikacji producenta.
  • Zamontowane okładziny hamulców tarczowych zostały niewłaściwie dobrane i nie odpowiadają oryginalnemu wyposażeniu lub porównywalnemu standardowi jakości.
  • Nieprawidłowe funkcjonowanie układu hamulcowego lub części układu nie odpowiadają zalecanym wymiarom.

Poza opisanymi przyczynami powstawania „tarcia termicznego” wskutek punktowego przegrzania należy jeszcze uwzględnić inne czynniki mogące wywołać i wzmocnić to zjawisko. Należą do nich: niedostatecznie wyważone koła, zużyty układ kierowniczy i łożyska zawieszenia kół oraz wadliwie zamontowana półoś przednia.

Zazwyczaj istnieje równocześnie kilka przyczyn występowania tarcia termicznego, dlatego nie jest łatwo określić jednoznacznie jego źródła i konieczne jest rozważne postępowanie w celu zbadania przyczyny i usunięcia uszkodzenia. Pozostawia się to doświadczonemu personelowi warsztatów branżowych.

Zasadniczo przebieg badania technicznego przedstawia się następująco:

  • na wstępie należy jednoznacznie stwierdzić, czy zakłócenia powstają na
    osi przedniej czy tylnej
  • przyczyny uszkodzeń należy stwierdzić na podstawie oględzin; mocno uszkodzone tarcze hamulcowe lub okładziny hamulców tarczowych należy wymieniać osiowo
  • sprawdzić montowane okładziny hamulców tarczowych według technicznego dopuszczenia zgodnie z zaleceniem producenta
  • sprawdzić funkcjonowanie hamulca tarczowego, w szczególności części poślizgowych i w razie potrzeby naprawić
  • sprawdzić koła pod kątem niewyważenia i w razie konieczności wyważyć
  • sprawdzić funkcjonowanie zawieszenia kół i części układu kierowniczego, a uszkodzone części wymienić,
  • sprawdzić poszczególne komponenty łożyska koła pod względem uszkodzeń i w razie potrzeby wymienić (luz łożyskowy)
  • sprawdzić geometrię osiową zgodnie z wytycznymi producenta pojazdu i w razie konieczności skorygować.

Wybór właściwego materiału ciernego w znaczny sposób korzystnie wpływa na tarcie termiczne, o ile stan techniczny pozostałych wymienionych elementów pojazdu jest dobry. W związku z tym trzeba podkreślić, że takiego rodzaju optymalizacje należy rozpatrywać również zgodnie z wszystkimi wymogami stawianymi układowi hamulcowemu.

Thermal Judder
Tarcie niskotemperaturowe

Głośne szmery i wibracje podczas hamowania z wysokich prędkości.

Przyczyna: Miejscowo przegrzana tarcza hamulcowa z „plamami tarcia”.